Մերձավոր Արևելքում աշխարհաքաղաքական լարվածության աճի և շարունակվող հակամարտության պայմաններում, ազդեցիկ տնտեսագետ և Դոնալդ Թրամփի վարչակազմում առանցքային պաշտոնի նախկին թեկնածու Էյ Ջեյ Էնթոնին մտահոգիչ նախազգուշացում է արել Ամերիկայի տնտեսության կայունության վերաբերյալ։ Նրա կարծիքով, Միացյալ Նահանգները պարզապես չի կարողանա դիմակայել Իրանի հետ լայնածավալ պատերազմի ֆինանսական բեռին, հատկապես, եթե նավթի գները հասնեն մեկ բարելի դիմաց 100 դոլարի։ Այս հայտարարությունը, որն արվել է Financial Times-ին տված հարցազրույցում, հնչել է որպես Վաշինգտոնի քաղաքական և տնտեսական շրջանակներում աճող մտահոգությունների արձագանք։
Էնթոնին, ում հրատարակությունը անվանում է «Թրամփի համախոհ», ընդգծել է, որ ամերիկյան տնտեսության ներկայիս վիճակը զգալիորեն ավելի թույլ է, քան ընդունված է համարել։ «Ես չեմ կարծում, որ մեր տնտեսությունը կկարողանա դիմակայել նավթի մեկ բարելի դիմաց 100 դոլար գնին, [այն] պարզապես չի դիմանա», — կտրուկ հայտարարել է տնտեսագետը։ Նա հավելել է, որ երկրում գնաճային գործընթացները «ավելի վատ են, քան մենք կարծում էինք», իսկ ընդհանուր տնտեսական իրավիճակը «ավելի թույլ է, քան մենք ենթադրում էինք»։ Այս խոսքերը հատկապես սուր են դառնում Brent մակնիշի նավթի գների վերջին կտրուկ աճի ֆոնին, որը 2026 թվականի մարտի 18-ին թանկացել է գրեթե մինչև 110 դոլար մեկ բարելի դիմաց՝ նախորդ ցուցանիշներից 5%-ով ավելի։ Այս աճն ուղղակիորեն կապված է ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից Իրանի դեմ հակամարտության սրման հետ։
Էնթոնիի հայտարարությունը մեկուսացված դեպք չէ։ Այն հնչել է ընդամենը մեկ օր անց այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ Ազգային հակաահաբեկչական կենտրոնի տնօրեն Ջո Քենթը հրաժարական տվեց՝ արտահայտելով իր անհամաձայնությունը Իրանի նկատմամբ վարվող քաղաքականության հետ։ Financial Times-ը այս քայլն անվանել է Թրամփի վարչակազմում «դասալքության առաջին նշանակալի դեպքը», ինչը վկայում է ազգային անվտանգության և արտաքին քաղաքականության առանցքային հարցերի շուրջ խորը տարաձայնությունների մասին նույնիսկ բարձրաստիճան պաշտոնյաների շրջանում։
Էյ Ջեյ Էնթոնին Դոնալդ Թրամփի հետ հարաբերությունների հետաքրքիր պատմություն ունի։ 2025 թվականի օգոստոսին Թրամփը դիտարկում էր նրա թեկնածությունը Վիճակագրության դաշնային բյուրոյի ղեկավարի պաշտոնում, սակայն մեկ ամիս անց անսպասելիորեն փոխեց իր որոշումը՝ նախապատվություն տալով մեկ այլ տնտեսագետի՝ Բրեթ Մացումոտոյին։ Վերջինիս հաստատումը ներկայումս սպասում է Սենատի հավանությանը։ Էնթոնին հրաժարվել է մեկնաբանել իր պաշտոնանկության մանրամասները՝ հայտարարելով, որ «կնախընտրեր այդ զրույցները գաղտնի պահել», ինչը միայն ինտրիգ է հաղորդում նրա ներկայիս հրապարակային հայտարարություններին։
Էնթոնիի մտահոգությունը կիսում են նաև Հանրապետական կուսակցության բազմաթիվ ներկայացուցիչներ, ովքեր ավելի ու ավելի են անհանգստանում նավթի բարձր գների պատճառով։ Նրանք մտավախություն ունեն, որ էներգակիրների արժեքի շարունակական աճը կարող է լրջորեն խաթարել իրենց շանսերը 2026 թվականի նոյեմբերին կայանալիք Կոնգրեսի միջանկյալ ընտրություններում։ Պատմականորեն, բենզինի և ջեռուցման բարձր գները միշտ էլ զգայուն հարց են եղել ամերիկացի ընտրողների համար, որը կարող է զգալիորեն ազդել քվեարկության արդյունքների վրա։ Մինչ Դոնալդ Թրամփը նախկինում հայտարարել էր, որ ԱՄՆ-ը, լինելով նավթի խոշոր արտադրող, կշահի գների բարձրացումից, ինչպես նաև պնդում էր, որ գները կնվազեն «Իրանի կողմից միջուկային սպառնալիքի ոչնչացումից» հետո, ներկայիս իրականությունը այլ պատկեր է ներկայացնում։
Իրանի հետ պատերազմի հնարավոր հետևանքները ամերիկյան տնտեսության համար դուրս են գալիս նավթի գների շրջանակներից։ Էներգակիրների արժեքի կտրուկ աճն անխուսափելիորեն կհանգեցնի ձեռնարկությունների արտադրական ծախսերի ավելացմանը, ապրանքների և ծառայությունների գների բարձրացմանը, ինչպես նաև բնակչության գնողունակության նվազմանը։ Սա կարող է հրահրել գնաճի նոր շրջան, տնտեսական աճի դանդաղում և, հնարավոր է, նույնիսկ ռեցեսիա։ Այն պայմաններում, երբ տնտեսությունն արդեն համարվում է «ավելի թույլ, քան մենք ենթադրում էինք», նման ցնցումները կարող են կրիտիկական լինել։ Ռազմական ծախսերը նույնպես ծանր բեռ կդառնան բյուջեի համար՝ ավելացնելով պետական պարտքը և ռեսուրսները շեղելով ներքին ծրագրերից։ Այսպիսով, Էյ Ջեյ Էնթոնիի նախազգուշացումը լուրջ ազդանշան է քաղաքական գործիչների համար՝ կոչ անելով նրանց մանրակրկիտ կշռել բոլոր տնտեսական ռիսկերը՝ նախքան որոշումներ կայացնելը, որոնք կարող են հեռուն գնացող հետևանքներ ունենալ ողջ ազգի բարեկեցության համար։
