Բավ է պառակտվել
30-09-2022 10:50

«Եթե ճանապարհն անցնում է Հայաստանի տարածքով, ուրեմն սա հայկական ճանապարհ է». Օվերչուկը բացառել է «արտատարածքային միջանցք» հասկացությունը

Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի փոխվարչապետների եռակողմ աշխատանքային խմբի բանակցությունների ընթացքում խոսք չկա և չի կարող լինել որևէ «արտատարածքային միջանցքի» մասին, որը որևէ կերպ կխախտի կողմերից որևէ մեկի ինքնիշխանությունը, «Ռոսիյսկայա Գազետա»-ին տված հարցազրույցում ասել է Ռուսաստանի փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկը։

Նրա խոսքով, ԵԱԽ-ն աշխատում է տարածաշրջանում տնտեսական և տրանսպորտային կապերի ապաշրջափակման ուղղությամբ. պետությունների ղեկավարների որոշմամբ ստեղծվել է աշխատանքային խումբ՝ Ադրբեջանի, Հայաստանի և Ռուսաստանի կառավարությունների ղեկավարների տեղակալների համատեղ նախագահությամբ։ Այս նպատակի իրագործումը վճռական քայլ կլինի Հարավային Կովկասը լարվածության օջախից կայունության և տնտեսական բարգավաճման տարածաշրջան վերածելու ուղղությամբ։

«Բաց ճանապարհները հնարավորություն կտան զարգացնել առևտրային և հումանիտար կապերը, թույլ կտան հարևաններին շփվել միմյանց հետ, և դա լավագույն միջոցն է տարածաշրջանի երկարատև վերքերի ամոքման համար։ Այդ ճանապարհները Ռուսաստանին նույնպես շատ են պետք, քանի որ դրանք ամբողջ երկայնքով անցնելու են բարեկամ երկրների տարածքներով և գնալու են բարեկամ երկրներ»,- ասել է Օվերչուկը։
Նա հիշեցրել է, որ Հարավային Կովկասն իր ողջ պատմության ընթացքում հանդիսացել է քաղաքակրթությունների և առևտրային ուղիների խաչմերուկ, իրականում՝ Եվրասիայի աշխարհատնտեսական հանգույց: Կարևոր է տեսնել գլխավորը՝ տարածաշրջանում ներկաներից ոչ մեկին հակամարտություն պետք չէ, բոլորը շահագրգռված են հաղորդակցությունների զարգացմամբ և ցանկանում են մասնակցել այս գործընթացին։
«Իհարկե, եռակողմ աշխատանքային խումբը չի կարող աշխատել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տեղի ունեցող իրադարձություններից մեկուսացված: Սահմանին իրավիճակի յուրաքանչյուր սրացում դանդաղեցնում է բանակցային գործընթացը: Կողմերից մեկի համար անընդունելի եզրաբանության յուրաքանչյուր օգտագործում դանդաղեցնում է բանակցային գործընթացը։ Գործընթացը դանդաղում է ամեն անգամ, երբ նոր մասնակիցներ են փորձում մտնել այնտեղ՝ գուցե բարի նպատակներով: Ամեն անգամ, երբ դա տեղի է ունենում, բանակցություններում դադար է լինում, և պետք է սպասել, մինչև իրավիճակը մի փոքր հանդարտվի և հարթվի»,- ասել է Օվերչուկը։
Նա ասել է, որ գործընկերների հետ մշտական ​​շփումից գիտի, որ երկու կողմերն էլ անկեղծորեն հասկանում և ձգտում են խաղաղության և բարգավաճման, ինչին հնարավոր չէ հասնել հարևանների հետ հակամարտություններում ապրելով։
«Սեպտեմբերյան ողբերգությունից գրեթե անմիջապես հետո ինձ հաջողվեց հանդիպել երկու կողմերի բանակցող իմ գործընկերների հետ դեմ առ դեմ։ Կողմերից ոչ ոք չէր ցանկանում իրադարձությունների նման զարգացում, սակայն լարվածության ու անվստահության մակարդակն այնքան է, որ կողմերից յուրաքանչյուրի ցանկացած անզգույշ գործողություն կարող է ունենալ այնպիսի հետևանքներ, որոնք ոչ ոք չէր ուզում»,- ասել է Օվերչուկը։
Ըստ նրա՝ Եռակողմ աշխատանքային խմբի ձևաչափով աշխատանքի հենց սկզբից ռուսական կողմի մոտեցումը քննարկված բոլոր հարցերի նկատմամբ եղել է չափազանց միանշանակ և հստակ՝ բանակցությունների միջոցով ապահովել երեք երկրների ղեկավարների կողմից համաձայնեցված նպատակի իրագործումը։ Դա այդպես էլ մնում է։
«Երկու տարուց էլ քիչ ժամանակում շատ քրտնաջան աշխատանք է կատարվել։ Արդյունքում՝ բանակցողները երթուղիների տեսլական ունեն, որոնց իրականացումը կարող է հանգեցնել տարածաշրջանի ապաշրջափակմանը»,- ասել է Օվերչուկը։
Սակայն, խոստովանել է նա, ճանապարհների բացումը կամ կառուցումը հնարավոր է միայն այն բանից հետո, երբ կողմերը հստակ սահմանեն երկրների միջև սահմանը հատելու իրավական ռեժիմը, ինչպես նաև այդ ճանապարհներով երթևեկությունը։ Կարևոր է, որ բանակցությունների ընթացքում մշակվել է մի սկզբունք, որը հիմք է եղել այս ռեժիմի սահմանման մոտեցումների։ Սկզբունքն է՝ «ճանապարհի նկատմամբ ինքնիշխանությունն իրականացնում է այն երկիրը, որի տարածքով է անցնում ճանապարհը»։ Սա նշանակում է, որ եթե ճանապարհն անցնում է հայկական տարածքով, ուրեմն դա հայկական ճանապարհ է, եթե ադրբեջանական տարածքով, ուրեմն՝ ադրբեջանական։
«Ռուսաստանը միշտ պաշտպանել է կողմերի ինքնիշխանության սկզբունքը և հստակ կանգնած է երեք երկրների ղեկավարների 2020-ի նոյեմբերի 9-ի և 2021-ի հունվարի 11-ի հայտարարությունների դիրքորոշումների վրա: Դա նշանակում է, որ փոխվարչապետերի Եռակողմ աշխատանքային խմբի բանակցություններում խոսք չկա և չի կարող լինել որևէ «արտատարածքային միջանցքի» մասին, որը որևէ կերպ կխախտի կողմերից որևէ մեկի ինքնիշխանությունը»,- ասել է Օվերչուկը։
Նա նշել է, որ գործնականում այս սկզբունքի իրականացումը նշանակում է, որ Ադրբեջանից Հայաստանի տարածք ապաշրջափակված կամ նորակառույց ճանապարհներով մուտք գործելու համար սահմանային և անձնագրային հսկողության միջոցառումները կլինեն նույնը, ինչ, օրինակ, Իրանից Հայաստան մուտք գործելիս։ Նմանապես, անձնագրային հսկողությունը կլինի Հայաստանից Ադրբեջան մուտքի մոտ։ Բացի այդ, քննարկվում են կողմերի ազգային օրենսդրությանը համապատասխան ճանապարհների օգտագործման համար վճարելու, ինչպես նաև մեկ երկրի քաղաքացիների, տրանսպորտային միջոցների և ապրանքների տեղաշարժի անվտանգության ապահովման հարցերը մեկ այլ երկրի տարածքով։
«Թվում է, թե բոլոր կողմերն այսօր հասկանում են այդ խնդիրների գործնական իրականացման հնարավորությունը՝ առանց որևէ կողմի ինքնիշխանության ոտնահարման։ Սակայն բանակցությունները կավարտվեն միայն այն ժամանակ, երբ լիակատար վստահություն լինի, որ բոլոր իրավական ասպեկտները հաշվի են առնված, ոչինչ բաց թողնված չէ, և ոչ ոք ձեռք բերված արդյունքը չի մեկնաբանում որպես հաղթանակ հակառակ կողմի նկատմամբ։ Բանակցությունների հաջող ավարտը ընդհանուր հաղթանակ կլինի դրանց բոլոր մասնակիցների համար»,- ասել է Օվերչուկը։
Նա հայտնել է, որ աշխատանք է տարվում, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև սահմանը հատելու ռեժիմը լինի նույնը, ինչ սովորաբար տեսնում ենք նորմալ հարաբերություններ ունեցող երկրների միջև։
«Իհարկե, ավելի հեշտ կլիներ, եթե բանակցությունների բոլոր մասնակիցները լինեին ԵԱՏՄ անդամ երկրներ։ Ի վերջո, Միության ներսում վերահսկողություն չկա՝ բացի անձնագրային վերահսկողությունից։ Ո՛չ մաքսային, ո՛չ տրանսպորտային, ո՛չ սանիտարական ստուգման»,- ասել է Օվերչուկը։
Նա հիշեցրել է, որ տրանսպորտային հսկողությունն արտաքին սահման տեղափոխելու և ապրանքների փոխադրման միասնական սակագների ժամանակին ներդրման շնորհիվ հնարավոր եղավ էականորեն կրճատել ապրանքների տեղաշարժի ժամանակը և ապրանքների տեղափոխման ծախքերը։ Այսպիսով, շատ լավ ներուժ կա քննարկվող տրանսպորտային և լոգիստիկ լուծումների տնտեսական գրավչությունը բարձրացնելու համար։
«Այժմ բանակցությունների ընթացքում մենք ելնում ենք նրանից, որ Հայաստանն ու Ռուսաստանը ԵԱՏՄ ընդհանուր մաքսային տարածքում են։ Մեզ համար Հայաստանի մաքսային սահմանը Ռուսաստանի մաքսային սահմանն է, իսկ Ռուսաստանի մաքսային սահմանը Հայաստանի մաքսային սահմանն է։ Սա ակնհայտ է, և մեզ մոտ ինչ-որ տեղ ընդունված չէ խոսել ակնհայտ բաների մասին, բայց դա շատ կարևոր է, քանի որ դրանով է պայմանավորված Ռուսաստանի վերաբերմունքը Հայաստանի սահմանների մաքսային կարգավորմանը։ Միևնույն ժամանակ, մենք կարևորում ենք մեր լավ և սերտ հարաբերությունները Ադրբեջանի հետ, ինչը մեզ, ինչպես ոչ ոքի, եզակի հնարավորություն է տալիս կառուցելու Հարավային Կովկասում համագործակցության ողջ խաղաղ ճարտարապետությունը»,- ասել է Օվերչուկը։
Նա հայտնել է, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև պետական ​​սահմանները հատելու հարցում անհրաժեշտ է հաշվի առնել վերջինիս անդամակցությունը ԵԱՏՄ-ին։
«Մեր բոլոր պայմանավորվածությունները կառուցված են հենց այս գործոնով: Միևնույն ժամանակ, մենք ձգտում ենք առավելագույնի հասցնել տեղեկատվական տեխնոլոգիաների օգտագործումը, որոնք հեշտացնում են մարդկանց և ապրանքների կողմից սահմանի հատումը պատվիրատուի տեսանկյունից: Կարծում եմ, որ քննարկված տեխնոլոգիական լուծումները հետագայում կարող են օրինակ դառնալ ԵԱՏՄ մաքսային սահմանի այլ հատվածներում օգտագործելու համար»,- ասել է Օվերչուկը։
Նա նշել է, որ տրանսպորտային կապերի ապաշրջափակումը միանշանակ դրական է բոլոր կողմերի համար: Ադրբեջանի քաղաքացիները հնարավորություն կունենան Հայաստանի տարածքով մեկնել Նախիջևան և վերադառնալ։ Իսկ Հայաստանը, վերջապես, ձեռք կբերի Ադրբեջանի Հանրապետության տարածքով դեպի Ռուսաստան, Իրան, Կենտրոնական Ասիա և հակառակ ուղղությամբ քաղաքացիների, տրանսպորտային միջոցների և բեռների ազատ տեղաշարժի հնարավորություն։ Եվ այս փոխադարձ շարժումը, առևտրի և մարդկային կապերի զարգացումը, ինչպես ասացի, թույլ կտա վերջապես մեզ սկսել բուժել երկարաժամկետ վերքերը հարավկովկասյան տարածաշրջանում։
«Մենք աշխատում ենք, որպեսզի դա տեղի ունենա»,- ասել է Օվերչուկը։

Եռակողմ խմբի մասին

Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի փոխվարչապետներ Մհեր Գրիգորյանի, Ալեքսեյ Օվերչուկի և Շահին Մուստաֆաևի համանախագահությամբ եռակողմ աշխատանքային խումբը ստեղծվել է այս երկրների միջև 2021 թվականի հունվարի 11-ին ստորագրված համաձայնագրի շրջանակներում։

Նրա գործառույթները ներառում են Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում տնտեսական և տրանսպորտային հաղորդակցությունների ապաշրջափակման ծրագրի մշակումն ու իրականացումը։ Խոսքը, մասնավորապես, սահմանային, մաքսային և այլ տեսակի հսկողության, ինչպես նաև Ադրբեջանի և Հայաստանի տարածքներով ավտոմոբիլային և երկաթուղիային ճանապարհներով քաղաքացիների, տրանսպորտային միջոցների և ապրանքների անվտանգ երթևեկության մասին է։

Աշխատանքային խմբի վերջին հանդիպումները տեղի են ունեցել հունիսի 3-ին, այնուհետև հունիսի 16-ին Սանկտ Պետերբուրգի միջազգային տնտեսական ֆորումի շրջանակներում կայացել է նաև համանախագահների աշխատանքային հանդիպումը։

Հայաստանի տարածքում միջանցքային տրամաբանության ճանապարհ չի կարող գործել. Երևանի արձագանքը՝ Ալիևի հայտարարությանը
Գրոհայինները կարող են Հայաստանի տարածքը որպես տարանցիկ ճանապարհ օգտագործել․ ԱԽ քարտուղար
Հայաստանում առատ ձյուն է տեղում, բոլոր հանրապետական ավտոճանապարհներին սպասվում է մերկասառույց
Նոր 150 կիլոմետրանոց ճանապարհը կկապի Հայաստանը Արցախի հետ
Օվերչուկը՝ Հայաստանի երկարատև տրանսպորտային շրջափակման մասին. «Այսօր մենք մեկ քայլ ենք հեռու այն վերացնելուց»