Շաքարը ոչ միայն սովորական քաղցրացուցիչ է, այլև ԴՆԹ-ի և ՌՆԹ-ի՝ կյանքի հիմնական մոլեկուլների առանցքային բաղադրիչը։ Վերջերս աստղագետները միջաստղային տարածության մեջ շաքարի մոլեկուլներ են հայտնաբերել, ինչը ստիպում է վերանայել Երկրի վրա կյանքի ծագման մասին պատկերացումները։
Էրիթրուլոզայի հայտնաբերումը
Միջազգային գիտնականների խումբը հաստատել է էրիթրուլոզայի՝ քառաածխածնային շաքարի առկայությունը Ծիր Կաթինի կենտրոնում գտնվող մոլեկուլային ամպում։ Այս հայտնագործությունը երկար տարիների որոնումների և աստղագետների ու ֆիզիկաքիմիկոսների համագործակցության արդյունք է։
Մոլեկուլային ամպերը համարվում են աստղերի և մոլորակային համակարգերի «մանկապարտեզներ»։ Հետազոտողները ենթադրում են, որ այնտեղ ձևավորված շաքարները միլիարդավոր տարիներ առաջ կարող էին հասնել Երկիր՝ աստերոիդների և գիսաստղերի կազմում՝ բերելով քիմիական էվոլյուցիայի համար անհրաժեշտ տարրեր։
Ինչպես են շաքար գտել տիեզերքում։
Առաջընթացը տեղի է ունեցել Իսպանիայի Ազգային հետազոտական խորհրդի թիմի շնորհիվ՝ Իզասկուն Խիմենես-Սերայի ղեկավարությամբ, որն անհաջող կերպով փնտրում էր բարդ օրգանական մոլեկուլների հետքեր։ Բասկերի Երկրի համալսարանի ֆիզիկաքիմիկոս Էմիլիո Կոսիներոն առաջարկել է օգտագործել էրիթրուլոզայի սպեկտրոսկոպիայի լաբորատոր տվյալները։
Համադրելով մոլեկուլի այս ճշգրիտ «մատնահետքերը» իրենց դիտարկումների տվյալների հետ՝ գիտնականները համընկնում են հայտնաբերել։ Լրացուցիչ դիտարկումները Եբեսի ռադիոաստղադիտակի և հարավային Իսպանիայում գտնվող IRAM-ի ռադիոաստղադիտակի միջոցով հաստատել են ազդանշանը՝ դարձնելով այն ավելի հստակ։
Պարադոքսներ և ապագա որոնումներ
Էրիթրուլոզան կարող է ծառայել որպես նուկլեինանման առաջին մոլեկուլների՝ ԴՆԹ-ի և ՌՆԹ-ի նախորդների ելակետային հումք։ Սակայն պարադոքս է մնում. ավելի պարզ եռաածխածնային շաքարները դեռ խուսափում են հայտնաբերումից, թեև դրանց որոնումները շարունակվում են։
Հետազոտողների հաջորդ մեծ նպատակը ռիբոզայի՝ հնգաածխածնային մոլեկուլի հայտնաբերումն է, որը ՌՆԹ-ի հիմնական բաղադրիչն է։ Դրա հայտնաբերումը միջաստղային տարածության մեջ զգալիորեն կամրապնդի կյանքի հիմնական մոլեկուլների տիեզերական ծագման վարկածը։
Կյանքը տիեզերքում
Եթե աստղագետները տիեզերքում ռիբոզա հայտնաբերեն, դա կամրապնդի այն գաղափարը, որ կյանքին հանգեցնող քիմիան շատ ավելի ունիվերսալ է և տարածված Տիեզերքում, քան մենք սովոր ենք մտածել։ Սա նոր հեռանկարներ է բացում հասկանալու համար, թե ինչպես կարող էր կյանքը ծնվել ոչ միայն Երկրի վրա, այլև տիեզերքի այլ անկյուններում։
