Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովը երեքշաբթի օրը՝ ապրիլի 7-ին, երկրորդ և վերջնական ընթերցմամբ ընդունել է Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունների փաթեթը։ Այս փոփոխությունները, որոնց կողմ է քվեարկել 67 պատգամավոր, իսկ 6-ը դեմ են արտահայտվել, նպատակ ունեն էապես բարեփոխել երկրի ընտրական գործընթացը, բարձրացնել դրա թափանցիկությունը և արդյունավետությունը՝ պայքարելով անբարեխիղճ գործելակերպերի, ինչպիսիք են ընտրակաշառքը և քաղաքական քարոզչության մեջ անձնական անունների օգտագործումը։
Ամենաքննարկվող և նշանակալի նորամուծություններից մեկը քաղաքական բլոկների և կուսակցությունների անվանումներում անձնական անունների օգտագործման արգելքն է։ Ըստ ընդունված փոփոխությունների՝ կուսակցությունների դաշինքի անվանման մեջ չեն կարող լինել հատուկ անուններ, պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմինների անվանումներ, ինչպես նաև որևէ նմանատիպ անվանումներ, որոնք կարող են մոլորեցնել ընտրողներին կամ ստեղծել անօրինական առավելություն։ Այս նախաձեռնությունը, ինչպես նշում են բազմաթիվ դիտորդներ և փորձագետներ, ակնհայտորեն ուղղված է քաղաքական միավորումների անձնավորման կանխարգելմանը և, մասնավորապես, «Տաշիր» ընկերությունների ռուսական խմբի ղեկավար Սամվել Կարապետյանի դեմ, ում անունն ու ազգանունը առկա են նրա «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության կողմից ստեղծված դաշինքի անվանման մեջ։ Այս դրույթի նպատակն է ապահովել ավելի հավասար պայմաններ ընտրական գործընթացի բոլոր մասնակիցների համար՝ ընտրողների ուշադրությունը կենտրոնացնելով կուսակցությունների ծրագրերի և գաղափարախոսությունների, այլ ոչ թե նրանց ղեկավարների կամ հովանավորների անձնավորությունների վրա։
Փոփոխությունների երկրորդ բլոկը վերաբերում է ընտրական քվեաթերթիկները անվավեր ճանաչելու կանոնների խստացմանը և ուղղված է ընտրակաշառքի դեմ պայքարի ուժեղացմանը։ Ի սկզբանե, 2021 թվականի մայիսի 7-ի օրենքով սահմանվել էր, որ քվեաթերթիկը համարվում է անվավեր, եթե այն պարունակում է որևէ գրառում կամ նշում, կամ եթե ծրարում, բացի քվեաթերթիկից, առկա է որևէ այլ առարկա։ Սակայն, 2024 թվականի դեկտեմբերի 5-ի փոփոխություններով օրենքից հանվել էր ծրարում (բացի քվեաթերթիկից) որևէ այլ առարկայի առկայության մասին դրույթը։ Այն ժամանակ այս որոշումը հիմնավորվում էր ընտրողի գաղտնի քվեարկության իրավունքի պաշտպանության անհրաժեշտությամբ, քանի որ կողմնակի առարկայի առկայությունը կարող էր օգտագործվել ընտրողի ձայնը նույնականացնելու և, որպես հետևանք, գաղտնիության սկզբունքը խախտելու համար։
Այնուամենայնիվ, ներկայիս փոփոխությունները կրկին ակտիվացրել են այս դրույթը։ Այժմ քվեաթերթիկը կհամարվի անվավեր, եթե ծրարում, բացի բուն քվեաթերթիկից, հայտնաբերվի որևէ այլ առարկա։ Այս որոշումն ընդունվել է ընտրակաշառքի հնարավորությունը բացառելու նպատակով, երբ անբարեխիղճ կողմերը կարող են պայմանավորվել ընտրողի հետ՝ ծրարում թուղթ կամ այլ առարկա դնելու մասին, որը նույնականացնում է նրա ձայնը, օրինակ՝ սերիական համարի միջոցով, որը հայտնի է միայն վճարողին։ Այսպիսով, ծրարում կողմնակի առարկայի առկայությունը դառնում է ոչ միայն քվեաթերթիկը անվավեր ճանաչելու հիմք, այլև կաշառք ստացած անձանց վերահսկելու հզոր գործիք։ Այս դրույթը կոչված է զգալիորեն բարդացնել կաշառքի սխեմաները և բարձրացնել ինչպես գումար առաջարկողների, այնպես էլ այն ընդունողների պատասխանատվությունը՝ ստիպելով նրանց գիտակցել ձայնի չեղարկման և հնարավոր բացահայտման ռիսկը։
Ընդունված փոփոխությունները արտացոլում են հայ օրենսդիրների ձգտումը՝ ստեղծելու ավելի արդար և թափանցիկ ընտրական համակարգ։ Բլոկների անձնավորման արգելքը և ընտրակաշառքի դեմ պայքարի միջոցների խստացումը առանցքային քայլեր են դեպի ժողովրդավարական ինստիտուտների ամրապնդում և ընտրական գործընթացի նկատմամբ քաղաքացիների վստահության բարձրացում։ Այս փոփոխություններն անմիջապես ուժի մեջ են մտնում և կկիրառվեն Ազգային ժողովի և համայնքների ավագանիների բոլոր ապագա ընտրությունների նկատմամբ, ինչը, ինչպես սպասվում է, զգալի ազդեցություն կունենա Հայաստանի քաղաքական լանդշաֆտի վրա։
