Հայտնի բարերար և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախկին պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանի կինը՝ Վերոնիկա Զոնաբենդը, պաշտոնական նամակով դիմել է Կարմիր Խաչի Միջազգային Կոմիտեի (ԿԽՄԿ) նախագահ Միրյանա Սպոլյարիչ-Էգերին։ Իր դիմումում Զոնաբենդը խորը մտահոգություն է հայտնել Ադրբեջանում պահվող հայ բանտարկյալների, այդ թվում՝ իր ամուսնու իրավական կարգավիճակի վերաբերյալ, ով ապօրինի կալանավորվել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 27-ին՝ Լեռնային Ղարաբաղից Հայաստան մեկնելու փորձի ժամանակ։
Նամակում Վերոնիկա Զոնաբենդը անկեղծ երախտագիտություն է հայտնել ԿԽՄԿ-ին՝ հակամարտությունների պայմաններում մարդկային արժանապատվության և մարդասիրության պաշտպանության գործում ունեցած իր յուրահատուկ և անփոխարինելի դերի համար։ Նա ընդգծել է, որ ԿԽՄԿ-ն մնում է կարեկցանքի հազվագյուտ խորհրդանիշ, իսկ նրա աշխատակիցները հավատարիմ են իրենց առաքելությանը՝ կատարելով իրենց աշխատանքը մարդասիրությամբ և մերձավորների հանդեպ հոգատարությամբ։ Զոնաբենդը հատուկ շնորհակալություն է հայտնել ԿԽՄԿ ներկայացուցիչներին, ովքեր այցելել են Ռուբեն Վարդանյանին Ադրբեջանում նրա կալանավայրում՝ նշելով, որ այդ այցելությունները կալանավորվածների ընտանիքների համար անհամեմատ ավելի մեծ նշանակություն ունեն, քան պարզապես ձևական ընթացակարգը։
Զոնաբենդի դիմումի հիմնական նպատակն է ստանալ Ադրբեջանում կալանավորվածների իրավական կարգավիճակի անաչառ և մասնագիտորեն հիմնավորված գնահատականը՝ ԿԽՄԿ ներկայացուցիչների կողմից նրանց այցելությունների պահին։ Նա ընդգծել է, որ այս հարցը պարզաբանելու անհրաժեշտությունն էլ ավելի է կարևորվում Ադրբեջանում դատական անպատշաճ գործընթացների լույսի ներքո, որտեղ դատական քննությունները զրկված են հիմնարար դատավարական երաշխիքներից, իսկ մեղադրանքները, ըստ նրա, չունեն փաստական և իրավական հիմքեր։ Անօրինական կալանավորումը և դատական գործընթացների անցկացումը՝ առանց արդարադատության հիմնարար չափանիշների պահպանման, ծանր տառապանքներ են պատճառում կալանավորվածների ընտանիքներին, որոնք սրվում են ադրբեջանական իշխանությունների կողմից ապատեղեկատվության տարածմամբ և կալանավորվածների կարգավիճակի միտումնավոր խեղաթյուրմամբ, ովքեր հրապարակայնորեն անվանվում են «ահաբեկիչներ»։
Այս կապակցությամբ Վերոնիկա Զոնաբենդը ԿԽՄԿ նախագահին խնդրում է պարզաբանել Ռուբեն Վարդանյանի և այլ հայ կալանավորվածների կոնկրետ իրավական կարգավիճակը։ Մասնավորապես, ընտանիքները ցանկանում են հասկանալ, թե արդյոք ԿԽՄԿ-ն այդ անձանց դիտարկել է որպես զինված հակամարտության հետ կապված ազատությունից զրկված անձինք, և եթե այո, ապա արդյոք նրանք համարվել են ռազմագերիներ, անվտանգության նկատառումներով կալանավորված անձինք, ինտերնացված անձինք, թե ունեցել են այլ կարգավիճակ՝ միջազգային մարդասիրական իրավունքի կիրառելի նորմերին համապատասխան։ Նման պարզաբանումը, ըստ Զոնաբենդի, բացառիկ նշանակություն ունի, քանի որ այն ընտանիքներին կտա իրավիճակի անհրաժեշտ ըմբռնում և էական ներդրում կունենա կալանավորվածների դրության օբյեկտիվ ըմբռնման գործում՝ միջազգային մարդասիրական իրավունքի նորմերի և ԿԽՄԿ այցելությունների մարդասիրական չափանիշների լույսի ներքո։
Ավարտելով իր նամակը՝ Վերոնիկա Զոնաբենդը անկեղծ երախտագիտություն է հայտնել մարդասիրության և արժանապատվության համար, որոնք ԿԽՄԿ-ն բերում է իր աշխատանքին։ Նա խորապես անձնական խնդրանքով դիմել է ոչ միայն պաշտոնյային, այլև կազմակերպությանը, որի առաքելությունը միշտ եղել է մարդկային կյանքի, արժանապատվության և արդարության պաշտպանությունը ձևականություններից և քաղաքական նկատառումներից վեր դասելը։ Ընտանիքների համար, ովքեր տառապում են մտերիմների երկարատև և անօրինական կալանավորման տանջանքներից, ԿԽՄԿ-ի մարդասիրության ոգու հանդեպ հավատը հույսի աղբյուր է դարձել։ Զոնաբենդը անկեղծ հույս է հայտնել, որ այս ոգին ԿԽՄԿ-ի ուշադրությունը կհրավիրի Ռուբեն Վարդանյանի և այլ հայ կալանավորվածների դրության վրա՝ ընդգծելով գաղտնիության, անաչառության և չեզոքության սկզբունքների կարևորությունը, որոնց հետևում է կազմակերպությունը։
Այս դիմումը ընդգծում է միջազգային հանրության և կալանավորվածների ընտանիքների աճող մտահոգությունը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության համատեքստում մարդու իրավունքների և միջազգային մարդասիրական իրավունքի նորմերի պահպանման վերաբերյալ։ Վերոնիկա Զոնաբենդի նամակը գործողության հզոր կոչ է, որն ուղղված է բոլոր նրանց համար թափանցիկության և արդարության ապահովմանը, ովքեր հայտնվել են բարդ իրավիճակում 2023 թվականի սեպտեմբերյան իրադարձություններից հետո։
