Գնա ընտրության
24-04-2026 09:36

Իրանը սկսել է վճարներ ստանալ Հորմուզի նեղուցով անցնող նավերի համար՝ մարտահրավեր նետելով ԱՄՆ-ի շրջափակմանը

Իրանը սկսել է վճարներ ստանալ ռազմավարական նշանակություն ունեցող Հորմուզի նեղուցով անցնող նավերից, ինչը Թեհրանի համար նմանատիպ առաջին եկամուտն է և նոր հարցեր է առաջացրել ամերիկյան ծովային շրջափակման արդյունավետության վերաբերյալ։ Fars գործակալության տվյալներով՝ միջոցներն արդեն մուտքագրվել են Իրանի Կենտրոնական բանկի հաշվին՝ հաստատելով այն մեխանիզմի գործարկումը, որի մասին Իսլամական Հանրապետությունը հայտարարել էր դեռևս մինչև ամերիկյան պատժամիջոցների կիրառումը։ Այն ժամանակ Թեհրանը նախատեսում էր մեկ դոլար տուրք գանձել տանկերներով փոխադրվող նավթի յուրաքանչյուր բարելի համար։

Իրանի այս քայլը ուղղակիորեն հակասում է ԱՄՆ ԶՈւ Կենտրոնական հրամանատարության (CENTCOM) հայտարարություններին, որը շարունակում է զեկուցել ծովային շրջափակման հաջողությունների մասին՝ պնդելով, որ ամերիկյան ուժերը ստիպել են 31 նավի, որոնց մեծ մասը նավթային տանկերներ էին, հետ շրջվել կամ վերադառնալ նավահանգիստ։ Սակայն առաջին գործարքը վկայում է այն մասին, որ նավերին, այնուամենայնիվ, հաջողվում է անցնել նեղուցը Թեհրանի պայմաններով, որը մտադիր է հաստատակամորեն պահպանել իր խաղի կանոնները՝ չնայած Վաշինգտոնի բոլոր սպառնալիքներին։ Սա մատնանշում է ամերիկյան շրջափակման ռազմավարության հնարավոր խափանումները։

Այս իրադարձությունների ֆոնին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Fox News-ին տված հարցազրույցում հերքել է Իրանի հետ բանակցությունների համար խիստ ժամկետների մասին հաղորդագրությունները՝ դրանք անվանելով «կեղծ»։ Նա հայտարարել է, որ զինադադարը կգործի այնքան ժամանակ, մինչև «գործարք կկնքվի», և ընդգծել է, որ իրանական նավահանգիստների ծովային շրջափակումը կշարունակվի, քանի որ այն «Իրանին ավելի է վախեցնում, քան ռմբակոծությունները»։ Սպիտակ տան մամուլի քարտուղար Քերոլայն Լևիթը հաստատել է զինադադարի անժամկետ բնույթը՝ բացատրելով դա ԱՄՆ-ի կողմից «առատաձեռն ճկունությամբ» և մատնանշելով իրանական ղեկավարության ներսում ենթադրյալ պառակտումը։ Այնուամենայնիվ, իսրայելական Ynet պորտալը հայտնել է, որ ամերիկացիները Թել Ավիվին տեղեկացրել են զինադադարի երկարաձգման մասին միայն մինչև ապրիլի 26-ը, ինչը կասկածներ է առաջացնում իսրայելցի պաշտոնյաների մոտ մինչև այդ ժամկետը պայմանավորվածությունների հասնելու հնարավորության վերաբերյալ։

Իրանն իր հերթին ցուցադրում է պատրաստակամություն ցանկացած սցենարի։ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (ԻՀՊԿ) հայտարարել է «թշնամու երևակայությունը գերազանցող անակնկալներ» մատուցելու պատրաստակամության մասին և նախազգուշացրել տարածաշրջանում ԱՄՆ-ի և Իսրայելի մնացած ակտիվների վրա անհապաղ և ջախջախիչ հարվածների մասին՝ նոր ագրեսիայի դեպքում։ Իրանի նախագահ Մասուդ Պեզեշքիանն ընդգծել է, որ Թեհրանը միշտ ողջունել է բանակցությունները, սակայն ԱՄՆ-ի կողմից շրջափակումը և սպառնալիքները հանդիսանում են իրական երկխոսության հիմնական խոչընդոտները։

Հատկանշական է, որ, ըստ CBS News հեռուստաալիքի, որը հղում է անում ամերիկացի պաշտոնյաներին, Իրանին հաջողվել է պահպանել զգալիորեն ավելի մեծ ռազմական հզորություն, քան հրապարակայնորեն հայտարարում են Թրամփը և Պենտագոնի ղեկավար Փիթ Հեգսեթը։ Իրանը պահպանել է բալիստիկ հրթիռների պաշարի մոտ կեսը, ԻՀՊԿ ռազմածովային ուժերի 60%-ը, ներառյալ արագընթաց հարվածային նավակները, և ռազմաօդային ուժերի մոտ երկու երրորդը։ ԱՄՆ պաշտպանության նախարարության հետախուզական վարչության ղեկավար Ջեյմս Ադամսը նշել է, որ Իրանը պահպանում է հազարավոր հրթիռներ և անօդաչու թռչող սարքեր, որոնք կարող են սպառնալիք ներկայացնել ամերիկյան և դաշնակից ուժերի համար ողջ տարածաշրջանում։

Միևնույն ժամանակ, լարվածությունը տարածվում է նաև սպորտի ոլորտում։ ԱՄՆ նախագահի գլոբալ համագործակցության հատուկ բանագնաց Պաոլո Զամպոլին ՖԻՖԱ-ի նախագահ Ջաննի Ինֆանտինոյին առաջարկել է առաջիկա ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունում Իրանի հավաքականին փոխարինել Իտալիայով։ Այս քայլը, Financial Times-ի կարծիքով, Վաշինգտոնի կողմից Հռոմի և Վատիկանի հետ «հարաբերությունները վերականգնելու» փորձ է։ Իրանի սպորտի նախարար Ահմադ Դոնյամալին հայտարարել է, որ Իրանը չի պատրաստվում հրաժարվել մրցաշարին մասնակցելու իր իրավունքից, իսկ Թրամփը նախկինում մտահոգություն էր հայտնել իրանական հավաքականի «պոտենցիալ վտանգավոր» մասնակցության վերաբերյալ։ ՖԻՖԱ-ն դեռևս չի մեկնաբանում լուրերը՝ պնդելով Իրանի մասնակցությունը։

Իրանը վերականգնել է Հորմուզի նեղուցի ռազմական վերահսկողությունը՝ ԱՄՆ-ի «շրջափակման» պատճառով
Խամենեին հայտարարում է առճակատման նոր դարաշրջան. Հորմուզի վերահսկողություն և սպառնալիքներ ԱՄՆ-ին ու Իսրայելին
Իրանը ԱՄՆ-ին և Իսրայելին մեղադրում է լայնածավալ ռազմական հանցագործությունների մեջ. հարյուրավոր դպրոցներ և հիվանդանոցներ ավերված են
Ալի Լարիջանին մահմեդական երկրներին կոչ է արել միավորվել ԱՄՆ-ի և Իսրայելի դեմ
Թրամփը պարտվում է Իրանի դեմ պատերազմում՝ չնայած մարտերում տարած հաղթանակներին. Foreign Policy