Հայկական թատրոնն ու կինոն անդառնալի կորուստ կրեցին. 81 տարեկանում կյանքից հեռացավ ՀՀ ժողովրդական արտիստ, բեմադրիչ Նիկոլայ Երվանդի Ծատուրյանը։ Նրա հեռանալը մեծ վիշտ է հայ մշակույթի համար՝ թողնելով հարուստ ժառանգություն և անջնջելի հետք հանդիսատեսի ու գործընկերների սրտերում։
Նիկոլայ Ծատուրյանը ծնվել է 1945 թվականի հունվարի 8-ին Երևանում։ Նրա ստեղծագործական ուղին սկսվել է Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի ռեժիսորական բաժնում՝ Վարդան Աճեմյանի ղեկավարությամբ։ Գերազանցության ձգտումով նա շարունակել է իր կրթությունը Մոսկվայում՝ վարպետաց դասեր ստանալով համաշխարհային կինոյի այնպիսի լեգենդներից, ինչպիսիք են Անդրեյ Տարկովսկին, Սիմյոն Թումանովը և Գեորգի Դանելիան, ինչը մեծապես ազդել է նրա յուրօրինակ ոճի ձևավորման վրա։
Ծատուրյանի կարիերայի վաղ տարիները սերտորեն կապված էին կինեմատոգրաֆիայի հետ։ Երևանի «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նա աշխատել է Հենրիկ Մալյանի, Ֆրունզե Դովլաթյանի և Վարդան Աճեմյանի հետ՝ հանդիսանալով նաև «Մենք ենք, մեր սարերը», «Սարոյան եղբայրներ» և «Ժայռ» ֆիլմերի երկրորդ ռեժիսորը։ «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում Յուլի Ռայզմանի ֆիլմում ստաժորի փորձը նույնպես հարստացրել է նրա մասնագիտական հմտությունները։
Սակայն Նիկոլայ Ծատուրյանն իր իսկական կոչումը գտել է թատրոնում։ Շուրջ երկու տասնամյակ նա նվիրել է Երևանի Գ. Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնին, որտեղ բեմադրել է ավելի քան 25 ներկայացում։ Նրա նշանավոր աշխատանքներից են Վ. Դավթյանի «Ծիրանի ծառը», Վ. Սարոյանի «Ձեր կյանքի ժամերը», Ալ. Օստրովսկու «Կատաղի փողեր», Բոմարշեի «Ֆիգարոյի ամուսնությունը», Մ. Շատրովի «Կապույտ նժույգները կարմիր մարգագետնի վրա» և Ա. Աղասարյանի «Փրկեք մեր հոգիները» ներկայացումները, որոնք դարձան հայ թատրոնի պատմության կարևորագույն էջեր։
1992-2004 թվականներին, շուրջ 12 տարի, Ծատուրյանը ղեկավարել է Երևանի «Մետրո» թատրոնը՝ այնտեղ նույնպես իրականացնելով մի շարք վառ բեմադրություններ, այդ թվում՝ Ա. Աղասարյանի «Ուիլլի, Թիթի, Ջիգ ու երեքն էլ մի աղջիկը», Ժան Պոլ Սարտրի «Դռնփակը» և Մ. Պանյոլի «Տոպազը»։ Նա նաև երկար տարիներ դասավանդել է Սունդուկյանի անվան թատրոնին կից դերասանական ստուդիայում և 1973 թվականից՝ Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում՝ իր անգնահատելի փորձը փոխանցելով ապագա սերունդներին։ Նրա ռեժիսորական տաղանդը պահանջված էր ոչ միայն Հայաստանում, այլև նրա սահմաններից դուրս. նա բեմադրություններ է իրականացրել Մոսկվայում, Կիևում, Վրաստանում, Բեյրութում և Նյու-Յորքում։
Նրա ստեղծագործական կենսագրության մեջ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Հալեպի «Պետրոս Ադամյան» թատերախմբի հետ բազմամյա համագործակցությունը, որի համար նա բեմադրել է 22 ներկայացում։ Ծատուրյանը դրսևորել է իրեն նաև որպես դերասան՝ նկարահանվելով Ա. Մանարյանի «Պատահար» և «Ընկեր Փանջունի» ֆիլմերում։
2004 թվականին նշանակվել է Գյումրու Վ. Աճեմյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար, իսկ 2014 թվականից եղել է նույն թատրոնի գեղարվեստական խորհրդատուն։ Իր երկարատև ու բեղմնավոր կարիերայի ընթացքում Նիկոլայ Ծատուրյանն աշխատել է հայ բեմի այնպիսի լեգենդների հետ, ինչպիսիք են Մետաքսյա Սիմոնյանը, Սոս Սարգսյանը, Ֆրունզ (Մհեր) Մկրտչյանը և Կարեն Ջանիբեկյանը։
Նրա լավագույն բեմադրությունների շարքում, բացի արդեն նշվածներից, քննադատներն առանձնացնում են Կալինոսկու «Հրեշը լուսնի վրա», Ֆ. Դյուրենմաթի «Հերակլեսի չիրագործված սխրանքը», Ա. Քալանթարյանի «Բումերանգ», Կ. Խոդիկյանի «Ինչպես կինը փախավ տնից», Հ. Մարգարյանի «Եվ երկինքեն երեք աթոռ ինկավ», Գ. Սունդուկյանի «Փուղի զորութինը», Վ. Կրասնագորովի «Սիրո Casting», Ս. Կոսյանի «Թռիչք», Ու. Գիբսոնի «Հրաշագործը» և Ա. Աղասարյանի «Երեք անունով մի աղջիկ» ներկայացումները։ Նիկոլայ Ծատուրյանի ժառանգությունը հավերժ կմնա հայ արվեստի ոսկե ֆոնդի մաս՝ ոգեշնչելով ստեղծագործողների նոր սերունդներին։
