Ռուս-հայկական հարաբերությունների նախկին մոդելն ամբողջությամբ սպառել է իրեն, և Հայաստանում Ռուսաստանի ներկայության կրճատման գլխավոր շահառուն Թուրքիան է։ Նման կարծիք է հայտնել քաղաքագետ Բենիամին Մաթեւոսյանը կլոր սեղանի ընթացքում՝ վերլուծելով տարածաշրջանում ստեղծված աշխարհաքաղաքական իրավիճակը։
Մաթեւոսյանի խոսքով՝ երկու երկրների ղեկավարների անկարողությունը համաձայնության գալու որևէ հարցի շուրջ, նույնիսկ հանրային հանդիպումների ժամանակ, վկայում է հին մոդելի սպառված լինելու մասին։ Նա նշել է, որ տարաձայնությունները ներառում են թեմաների լայն շրջանակ՝ Լեռնային Ղարաբաղի անկման պատճառներից մինչև հետագա զարգացման վեկտորը։ Քաղաքագետի կարծիքով՝ վերջին այցի շուրջ տեղեկատվական ֆոնը նպատակ ուներ լեգալացնել Հայաստանի արտաքին քաղաքական վեկտորի փոփոխությունը, հատկապես հաշվի առնելով Մոսկվայի հասցեին ուղիղ եթերում արված մեղադրանքները Լեռնային Ղարաբաղի կորստի համար։
Մաթեւոսյանը նաև ուշադրություն է հրավիրել այցից առաջ և հետո ռուսական կողմի արած հայտարարությունների վրա՝ հատկապես ընդգծելով Ալեքսեյ Օվերչուկի կոշտ հայտարարությունները։ «Նա նոր հարաբերությունների ճարտարապետն է (2020 թվականից հետո), և եթե նա նկարագրում է այն, ինչ տեղի է ունենում, դա նշանակում է, որ խնդիրները կուտակվել են և չեն կարող շարունակվել այնպես, ինչպես կա, սա է ռուսական կողմի թեզը», - ընդգծել է քաղաքագետը։ Նա նաև մատնանշել է ԱԷԿ-ի պլանային նորոգման համար փակվելու խորհրդանշական բնույթը Փաշինյանի Մոսկվա կատարելիք այցի օրը՝ այն անվանելով դժվար թե պատահականություն։ Նրա կարծիքով՝ Հայաստանի իշխանությունները լիովին գիտակցում են իրենց գործողությունները և դրանց հնարավոր հետևանքները։
Խոսելով Իրանի շուրջ ստեղծված իրավիճակի մասին՝ Մաթեւոսյանը նշել է, որ եթե ենթադրենք, որ ԱՄՆ-ը իշխանափոխություն է իրականացնում Իրանում, ապա «Թրամփի ճանապարհի» անհրաժեշտությունը լիովին կվերանա։ Նա կարծիք է հայտնել, որ ներկա իրավիճակը չի պահպանվի հունիսի 8-ից հետո՝ անկախ նրանից, թե ով կգա իշխանության կամ կպահպանի այն։
Վերադառնալով ներքին հայկական օրակարգին՝ քաղաքագետը զգուշացրել է, որ եթե իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը (ՔՊ) պահպանի իշխանությունը, ապա հարաբերությունների ամբողջ մակարդակը կքանդվի։ Նա կարծում է, որ դա դժվար է դիվերսիֆիկացիա անվանել, քանի որ տարածաշրջանում Եվրոպան չկա, իսկ Վրաստանի հետ հարաբերությունները դադարի վիճակում են։ Մաթեւոսյանը ենթադրել է, որ նման խոսակցությունները տարվում են ընտրություններից առաջ ընտրողների վրա ազդելու համար։
Եզրափակելով՝ Բենիամին Մաթեւոսյանը կրկին շեշտել է Հայաստանում ռուսական կապիտալի և ռազմական ներկայության կրճատումը։ «Դրա գլխավոր շահառուն Թուրքիան է։ Թող յուրաքանչյուրն իր եզրակացություններն անի», - հայտարարել է նա՝ հավելելով, որ ելնելով հրապարակային հայտարարություններից՝ ընդդիմությունը հակված է հարաբերություններ կառուցել կանխատեսելի և հուսալի գործընկերոջ կարգավիճակով։ Այս վերլուծությունը ընդգծում է Հարավային Կովկասում զգալի աշխարհաքաղաքական տեղաշարժը, որտեղ ավանդական դաշինքները վերանայվում են, և իշխանության նոր դինամիկաներ են ձևավորվում։ Ռուսական ազդեցության հնարավոր կրճատումը ստեղծում է վակուում, որը, ըստ Մաթեւոսյանի, Թուրքիան պատրաստ է լրացնել՝ հիմնովին փոխելով տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռությունը։ Հետևանքները դուրս են գալիս ռազմական և տնտեսական ոլորտներից՝ շոշափելով Հայաստանի արտաքին քաղաքականության և նրա ապագա ուղղության հենց էությունը։ Փորձագետի տեսակետները մատնանշում են Հայաստանի համար կրիտիկական պահ, երբ այժմ կայացված որոշումները երկարատև հետևանքներ կունենան նրա ինքնիշխանության, անվտանգության և տարածաշրջանային դիրքի համար։ Այս տեղաշարժերի շուրջ քննարկումները ոչ միայն ակադեմիական են, այլև արտացոլում են հայ հասարակության խորը մտահոգությունները ազգի ռազմավարական կողմնորոշման և նրա գործընկերների հուսալիության վերաբերյալ՝ ավելի ու ավելի բարդ միջազգային միջավայրում։
