Հայաստանի կառավարությունը հավանություն է տվել Հարկային օրենսգրքում լայնածավալ փոփոխություններին, որոնք կհանգեցնեն մի շարք առաջին անհրաժեշտության և սպառողական ապրանքների գների զգալի աճի։ 2026 թվականի հունիսի 11-ի նիստում Նախարարների կաբինետը հավանություն է տվել օրենսդրական նախաձեռնությանը, որը նախատեսում է ակցիզային հարկի դրույքաչափերի վերանայում, ինչը, ըստ շատերի, դարձել է «շնորհավորական» նվեր բնակչությանը վերջին քաղաքական իրադարձություններից հետո։
Համաձայն «Հայաստանի Հարկային օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի հաստատված նախագծի՝ ակնկալվում է ծխախոտի, ալկոհոլի, դիզելային վառելիքի և բենզինի գների թանկացում։ Այս փոփոխությունների հիմնական նպատակներն են անուղղակի հարկերի գծով հարկային բեռի ավելացումը, բյուջեի լրացուցիչ հարկային մուտքերի ապահովումը, ինչպես նաև Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) երկրների հետ համագործակցության շրջանակներում ակցիզային հարկի դրույքաչափերի ներդաշնակեցումը։ Բացի այդ, ակցիզային դրույքաչափերը կինդեքսավորվեն՝ հաշվի առնելով առաջիկա տարիներին գների կանխատեսվող աճը։
Առաջարկվող փոփոխությունները նախատեսում են ակցիզային հարկով հարկվող ապրանքների ակցիզային հարկի դրույքաչափերի տարեկան ինդեքսավորում՝ 3% գործակցով՝ կապված սպասվող գնաճի հետ։ Ամենազգալի հարվածը կհասնի ծխախոտային արտադրանքին։ Ավանդական ծխախոտային արտադրանքի ակցիզային դրույքաչափերը կբարձրանան տարեկան 7%-ով։ Ջեռուցվող ծխախոտի համար նախատեսվում է էլ ավելի կտրուկ աճ՝ տարեկան 30%։ Էլեկտրոնային ծխախոտը կթանկանա աննախադեպ 100%-ով առաջին տարում, իսկ այնուհետև 25% և 20% հաջորդ երկու տարիներին։ Կալյանի ծխախոտի ակցիզը կաճի 40%-ով առաջին տարում, իսկ այնուհետև տարեկան 30%-ով երկու տարի շարունակ։
Սակայն ոչ բոլոր ապրանքատեսակներին է սպասվում թանկացում։ Իշխանությունները նախատեսել են նաև խթանող միջոցներ որոշակի ոլորտների համար։ Այսպես, մրգային օղիների արտադրությունը խթանելու և հումքի գներով պայմանավորված բարձր ինքնարժեքի հանգամանքը մեղմելու նպատակով նախատեսվում է մրգային օղիների ակցիզային հարկի դրույքաչափը նվազեցնել 33%-ով։ Այս որոշումը հնարավոր է դարձել վարչական կարողությունների զարգացման շնորհիվ, որոնք թույլ են տալիս ճշգրիտ պարզել, որ արտադրանքն իսկապես պատրաստված է մրգային հումքից։
Նմանատիպ քայլեր են ձեռնարկվել նաև կոնյակի արտադրությունը և խաղողագործությունը խթանելու համար։ Կոնյակի ակցիզային հարկի դրույքաչափը կսահմանվի 4000 դրամ 1 լիտրի դիմաց (100 տոկոսանոց սպիրտի վերահաշվարկով)՝ անկախ խմիչքի տարիքային խմբից։ Այս քայլը նպատակ ունի խթանել հայկական տնտեսության առանցքային ճյուղերից մեկի զարգացումը։
Չնայած առանձին մեղմացումներին, ընդհանուր միտումը ցույց է տալիս հարկաբյուջետային քաղաքականության խստացում, ինչն, անկասկած, կանդրադառնա քաղաքացիների մեծամասնության բյուջեի վրա։ Փորձագետներն արդեն կանխատեսում են գնաճային ճնշումների ուժեղացում և բնակչության գնողունակության նվազում, հատկապես նոր ակցիզային դրույքաչափերի տակ հայտնված ապրանքների նկատմամբ։
