«Լույս» հիմնադրամը հրապարակել է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության սոցիալ-տնտեսական զարգացումների վերլուծությունը 2026 թվականի հունվար-փետրվար ամիսների համար՝ բացահայտելով ինչպես դրական միտումներ, այնպես էլ մտահոգիչ ազդակներ։ Վերլուծության համաձայն՝ գնաճի տեմպը սկսել է արագանալ, մինչդեռ պետական կապիտալ ծախսերը կտրուկ նվազել են, ինչը կարող է երկարաժամկետ բացասական հետևանքներ ունենալ տնտեսական աճի վրա։
2026 թվականի սկիզբը բնութագրվել է բարձր տնտեսական ակտիվությամբ, որի հիմնական շարժիչ ուժը հանդիսացել է հանքարդյունաբերության ոլորտը։ Հունվար-փետրվար ամիսների տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը (ՏԱՑ) կազմել է 7.4%, ինչին ամենամեծ դրական նպաստումն ունեցել է արդյունաբերության ոլորտը։ Սակայն, փետրվարին ՏԱՑ-ի տեմպը փոքր-ինչ դանդաղել է՝ կազմելով 7.2%, ինչը 0.4 տոկոսային կետով ցածր է հունվարի ցուցանիշից։ Բացի հանքարդյունաբերությունից, տնտեսական աճին դրականորեն են նպաստել նաև ծառայությունների, առևտրի և շինարարության ոլորտները, ինչը վկայում է տնտեսության որոշակի դիվերսիֆիկացիայի մասին, թեև կախվածությունը հանքարդյունաբերությունից դեռևս զգալի է։
Արտաքին առևտրի ոլորտում արձանագրվել է զգալի վերականգնում։ Հունվարին արձանագրված անկումից հետո, փետրվարին թե՛ արտահանման, թե՛ ներմուծման ծավալները կտրուկ աճել են՝ համապատասխանաբար 37.6% և 26.9%-ով։ Չնայած փետրվարի արտաքին առևտրի կառուցվածքային տվյալները դեռևս հրապարակված չեն, հունվարի ցուցանիշների վերլուծությունը թույլ է տալիս ենթադրել, որ արտահանման աճը հիմնականում պայմանավորված է հանքարդյունաբերական արտադրանքի արտահանման ակտիվացմամբ։ Սա ընդգծում է հանքարդյունաբերության կենսական դերը Հայաստանի տնտեսության համար՝ ինչպես ներքին արտադրության, այնպես էլ արտահանման առումով։
Պետական բյուջեի կատարման առումով, 2026 թվականի հունվար-փետրվար ամիսներին ինչպես եկամուտները, այնպես էլ ծախսերը աճել են։ Սակայն, մտահոգիչ է կապիտալ ծախսերի զգալի նվազումը՝ 58.8%-ով։ Կապիտալ ծախսերը կարևորագույն դեր են խաղում երկարաժամկետ տնտեսական աճի, ենթակառուցվածքների զարգացման և արտադրողականության բարձրացման գործում։ Դրանց նման կտրուկ անկումը կարող է բացասաբար անդրադառնալ ապագա տնտեսական հեռանկարների վրա և խոչընդոտել կայուն զարգացմանը։
Ամենակարևոր բացահայտումներից մեկը գնաճի տեմպի արագացումն է։ 2026 թվականի փետրվարին գնաճը կազմել է 4.3%, ինչը 0.5 տոկոսային կետով ավելի բարձր է հունվարի ցուցանիշից։ Այս միտումը մտահոգիչ է սպառողների գնողունակության և տնտեսական կայունության համար։ Հատկանշական է, որ այս պայմաններում Կենտրոնական բանկը մարտ ամսվա ընթացքում չի վերանայել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը՝ պահպանելով այն 6.5%-ի մակարդակում։ Կենտրոնական բանկի այս որոշումը կարող է վկայել կամ գնաճային ճնշումները ժամանակավոր համարելու, կամ տնտեսական աճի խթանմանը առաջնահերթություն տալու մասին, սակայն այն կարող է նաև հարցեր առաջացնել դրամավարկային քաղաքականության արդյունավետության վերաբերյալ՝ արագացող գնաճի պայմաններում։
Ընդհանուր առմամբ, «Լույս» հիմնադրամի վերլուծությունը ներկայացնում է Հայաստանի տնտեսության բարդ պատկեր՝ բարձր տնտեսական ակտիվությամբ և արտաքին առևտրի վերականգնմամբ, որոնք հիմնականում պայմանավորված են հանքարդյունաբերությամբ, սակայն միաժամանակ մատնանշում է լուրջ մարտահրավերներ՝ կապված գնաճի արագացման և կապիտալ ծախսերի կտրուկ անկման հետ։ Այս մարտահրավերները պահանջում են ուշադիր մոնիթորինգ և համապատասխան քաղաքականության մշակում՝ ապահովելու Հայաստանի տնտեսության կայուն և հավասարակշռված զարգացումը։
