Երկար ժամանակ կոֆեինը համարվում էր անքնության և քնի խանգարումների հիմնական մեղավորներից մեկը։ Շատ դիտորդական ուսումնասիրություններ կապում էին սուրճի կամ թեյի բարձր սպառումը գիշերային քնի խնդիրների հետ։ Սակայն նման աշխատանքները հաճախ չէին կարողանում հաստատել պատճառահետևանքային կապը. հնարավոր է, որ ոչ թե կոֆեինն է վատացնում քունը, այլ անքնությամբ տառապող մարդիկ ավելի հաճախ են սուրճ խմում՝ ցերեկը առույգ մնալու համար։ Բացի այդ, սուրճի սիրահարները կարող են ունենալ նաև այլ սովորություններ, որոնք ազդում են քնի վրա, ինչպիսիք են ծխելը, ֆիզիկական ակտիվության պակասը կամ սթրեսի բարձր մակարդակը։
Այս սահմանափակումները հաղթահարելու համար Բրիստոլի համալսարանի գիտնականները կիրառել են մենդելյան պատահականացման մեթոդը՝ հզոր մոտեցում, որն օգտագործում է գենետիկ տվյալներ՝ պատճառահետևանքային կապերը գնահատելու համար։ Նրանք վերլուծել են եվրոպական ծագում ունեցող հարյուր հազարավոր մարդկանց ԴՆԹ-ն, հիմնականում UK Biobank տվյալների բազայից։ Հետազոտողները բացահայտել են գենետիկական տարբերակներ, որոնք կապված են ինչպես կոֆեինի բարձր սպառման, այնպես էլ օրգանիզմում դրա նյութափոխանակության արագության հետ։
Կոֆեինն ունի խթանող ազդեցություն՝ արգելափակելով ադենոզինը՝ նեյրոմեդիատոր, որը կուտակվում է օրվա ընթացքում և նպաստում քնին։ Արագ կոֆեինի նյութափոխանակություն ունեցող մարդկանց մոտ այս նյութն ավելի արագ է դուրս գալիս օրգանիզմից, ինչը հաճախ հանգեցնում է կոֆեին պարունակող ըմպելիքների ավելի բարձր սպառման՝ առույգությունը պահպանելու համար։
Հետազոտության արդյունքները բավականին ցուցադրական էին։ Պարզվել է, որ կոֆեինի բարձր սպառման գենետիկ նախատրամադրվածությունը կապված է ցերեկային ժամերին քնկոտության ավելի ցածր մակարդակի հետ։ Սակայն, ինչն ամենակարևորն է, այն կապված չէր գիշերային քնի ընդհանուր տևողության կրճատման հետ և չէր բարձրացնում կլինիկական անքնության ռիսկը։ Սա նշանակում է, որ կոֆեին պարունակող ըմպելիքներն ինքնին, հավանաբար, քնի երկարատև խնդիրների անմիջական պատճառը չեն։
Նմանատիպ պատկեր էր նկատվում նաև այն մարդկանց մոտ, ում օրգանիզմը գենետիկորեն ավելի արագ է քայքայում կոֆեինը։ Նրանք ավելի հազվադեպ էին զգում առավոտյան թուլություն և ավելի հազվադեպ էին քնում ցերեկը։ Հետազոտության հեղինակները ենթադրում են, որ նման մարդկանց մոտ կոֆեինի խթանող ազդեցությունը դրսևորվում է ցերեկը, սակայն արագ նյութափոխանակության շնորհիվ այն մարում է մինչև երեկոյան սկիզբը՝ չխանգարելով բնական քնին։
Լրացուցիչ ստուգման համար գիտնականներն առանձին վերլուծել են այն մարդկանց պրոֆիլները, ովքեր ընդհանրապես սուրճ և թեյ չեն խմում։ Նրանց մոտ նույն գենային տարբերակներն ոչ մի կերպ չէին ազդում քնի վրա։ Ընդ որում, այդ մարդկանց մի մասը նույնպես տառապում էր անքնությունից, ինչը ևս մեկ անգամ հաստատում է եզրակացությունը. քնի պակասը, որը հաճախ վերագրվում է սուրճին, իրականում կարող է պայմանավորված լինել այլ, կոֆեինի հետ չկապված գործոններով։
Հետազոտության հեղինակները շեշտում են, որ իրենց աշխատանքն ունի որոշ սահմանափակումներ, ներառյալ եվրոպական ծագում ունեցող մարդկանց գերակշռող ուսումնասիրությունը և քնի ինքնագնահատման մասնակի օգտագործումը, որը կարող է սուբյեկտիվ լինել։ Այնուամենայնիվ, ստացված արդյունքները լրջորեն կասկածի տակ են դնում այն տարածված պատկերացումը, թե սուրճի հանդեպ սերը անխուսափելիորեն «խաթարում» է գիշերային քունը։ Հնարավոր է, որ ավելի հաճախ մեղավոր են կյանքի ուղեկցող առանձնահատկությունները, այլ ոչ թե առավոտյան էսպրեսսոյի բաժակը։ Այս ուսումնասիրությունը նոր հեռանկարներ է բացում գենետիկայի, կոֆեինի սպառման և քնի որակի միջև բարդ փոխհարաբերությունները հասկանալու համար՝ կոչ անելով ավելի խորը ուսումնասիրել անհատական առանձնահատկությունները և կենսակերպը քնի խանգարումների ախտորոշման և բուժման ժամանակ։
